Mikroplastik to niewielkie cząsteczki plastiku, których średnica nie przekracza 5 mm. Choć przez lata pozostawały one niewidoczne dla przeciętnego człowieka, ich obecność w środowisku i w organizmach żywych staje się coraz bardziej niepokojącym problemem. Szczególnie niebezpieczny jest wpływ mikroplastiku na zdrowie, w tym na układ pokarmowy, który codziennie staje w obliczu tej nowej, sztucznej substancji.
Mikroplastik trafia do organizmu człowieka głównie przez jedzenie, wodę oraz powietrze, co rodzi pytanie, jak te drobne cząsteczki plastiku wpływają na nasz układ trawienny. Czy mikroplastik może wywołać choroby? Jakie mechanizmy wpływają na zdrowie układu pokarmowego? W tym artykule przyjrzymy się temu problemowi oraz przedstawimy sposoby, jak minimalizować ryzyko związane z jego obecnością.
Skąd pochodzi mikroplastik w naszym organizmie?
Mikroplastik może przedostać się do organizmu na kilka sposobów. Najczęściej trafia do niego przez:
Żywność
Mikroplastik obecny w produktach spożywczych jest wynikiem zanieczyszczenia środowiska oraz przemysłowego przetwórstwa. Najczęściej występuje w:
🔹 Ryby i owoce morza – mikroplastik znajduje się w ciałach ryb, które wchłonęły cząsteczki plastiku z wody, lub w organizmach zwierząt morskich, które go zjadają.
🔹 Sól – badania wykazały, że sól morska może zawierać mikroplastik, który pochodzi z zanieczyszczonych wód oceanicznych.
🔹 Mięso i produkty mleczne – mikroplastik może również znajdować się w mięsie zwierząt, które miały kontakt z plastikowymi odpadami, a także w niektórych produktach spożywczych opakowanych w plastik.
🔹 Woda – woda pitna, zwłaszcza ta butelkowana, może zawierać mikroplastik w wyniku kontaktu z plastikiem, z którego wykonane są opakowania.
Powietrze
Mikroplastik może również wniknąć do organizmu przez drogi oddechowe. Cząsteczki plastiku unoszą się w powietrzu, a ich wdychanie jest szczególnie problematyczne w obszarach miejskich i przemysłowych, gdzie zanieczyszczenie powietrza jest większe.
Kontakt ze skórą
Chociaż jest to mniej popularny sposób, mikroplastik może także przedostać się do organizmu przez skórę, zwłaszcza w przypadku stosowania kosmetyków zawierających mikrodrobiny plastiku.
Jak mikroplastik wpływa na układ pokarmowy?
Proces trawienia i wchłanianie mikroplastiku
Po spożyciu mikroplastik trafia do przewodu pokarmowego, gdzie może wywoływać różnorodne reakcje organizmu. Choć część cząsteczek mikroplastiku jest usuwana z organizmu, inne mogą przedostać się do krwiobiegu lub limfy, co zwiększa ryzyko ich gromadzenia w różnych częściach ciała. Przewód pokarmowy, szczególnie jelita, jest szczególnie narażony na ich działanie. Mikroplastik może wywoływać:
✔ Uszkodzenie ścianek jelit, prowadzące do stanów zapalnych.
✔ Zmiany w mikrobiomie jelitowym, które mogą mieć długofalowy wpływ na zdrowie.
✔ Zwiększenie przepuszczalności jelitowej (syndrom „przeciekającego jelita”), co może prowadzić do przewlekłych stanów zapalnych i chorób autoimmunologicznych.
Wpływ na mikrobiom jelitowy
Mikroplastik może również zakłócać równowagę mikrobiomu jelitowego, czyli zbioru mikroorganizmów zamieszkujących nasze jelita. Zaburzenia w mikroflorze jelitowej mogą prowadzić do:
🔹 Zwiększonej produkcji toksyn i gazów.
🔹 Zmniejszonej odporności organizmu na infekcje.
🔹 Zwiększenia ryzyka rozwoju chorób zapalnych jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego).
🔹 Negatywnego wpływu na procesy trawienne i wchłanianie składników odżywczych.
Zatrucia i kumulacja toksyn
Cząsteczki mikroplastiku mogą być nośnikiem różnych substancji toksycznych, takich jak pestycydy, metale ciężkie czy związki chemiczne, które w nich się gromadzą. Po dostaniu się do organizmu mikroplastik może uwalniać te substancje, co prowadzi do:
✔ Zatrucia organizmu i uszkodzenia narządów wewnętrznych.
✔ Zwiększonego ryzyka rozwoju chorób metabolicznych, takich jak otyłość czy cukrzyca typu 2.
✔ Problemy z wątrobą, nerkami i układem pokarmowym, które mają na celu detoksykację organizmu.
Jak chronić się przed mikroplastikiem?
Choć całkowite wyeliminowanie mikroplastiku z naszego życia jest praktycznie niemożliwe, istnieją kroki, które możemy podjąć, aby zminimalizować jego wpływ na zdrowie układu pokarmowego:
Zmiana nawyków żywieniowych
🔹 Wybieraj produkty w szklanych, szklanych lub metalowych opakowaniach – unikanie plastiku w opakowaniach może pomóc ograniczyć narażenie na mikroplastik.
🔹 Spożywaj mniej ryb i owoców morza – chociaż są one źródłem cennych składników odżywczych, niektóre gatunki ryb mogą zawierać wysokie stężenie mikroplastiku.
🔹 Kupuj żywność organiczną – w produkcji żywności organicznej unika się stosowania plastiku i chemikaliów, co zmniejsza ryzyko narażenia na mikroplastik.
🔹 Unikaj przetworzonej żywności – produkty pakowane w plastikowe torby lub opakowania mogą zawierać mikroplastik.
Woda pitna
🔹 Pij wodę filtrowaną – woda z kranu lub butelkowana może zawierać mikroplastik. Filtrowanie wody pomaga w jego eliminacji.
🔹 Unikaj wody w plastikowych butelkach – najlepiej wybierać wodę w szklanych butelkach lub korzystać z filtrowanej wody.
Ochrona przed zanieczyszczeniem powietrza
🔹 Unikaj zanieczyszczonych obszarów – w miastach o wysokim poziomie smogu powietrze zawiera mikroplastik, dlatego warto dbać o filtrację powietrza w pomieszczeniach.
Podsumowanie
Mikroplastik to rosnący problem zdrowotny, który może mieć szkodliwy wpływ na nasz układ pokarmowy. Przechodząc przez proces trawienia, mikroplastik może powodować uszkodzenia jelit, zaburzenia mikrobiomu oraz kumulację toksyn, co prowadzi do wielu chorób. Choć nie możemy całkowicie uniknąć mikroplastiku, poprzez świadome zmiany w diecie i stylu życia możemy zminimalizować jego wpływ na zdrowie.
Dbanie o zdrowie układu pokarmowego oraz ochrona przed mikroplastikiem to krok ku lepszemu samopoczuciu i dłuższej, zdrowszej przyszłości.
